6 tips om te transformeren in een positieve organisatie!

Vakantie: tijd voor bezinning én startpunt voor verandering

De vakantie is weer voorbij en het was in één woord fantastisch!. De eerste twee weken al varend genoten van de pittoreske plaatjes en de historische plekken op de Elfstedenroute en daarna nog een week intens mogen proeven van de Italiaanse keuken en het vurige temperament in Piemonte. Héééérlijk! In de vakantie staat relaxen voor veel Nederlanders op nummer 1 en iedereen doet dat natuurlijk op zijn eigen manier. Zo heb ik weer eens de tijd genomen om een stuk of zes ‘lekkere’ managementboeken te verslinden. Liggend aan het zwembad in de zomerzon hoor ik een enkeling al denken: Is dat nou relaxen? Voor mij dus wel. Naast een fysieke boost vind ik het tijdens zo’n zomerreces ook heerlijk om mijn mentale accu weer eens op te laden met een goed managementboek. Iets waar ik in de dagelijkse hectiek thuis zelden aan toekom.

 

Een nieuwe werkelijkheid

De stroom aan nieuwe inzichten en managementtheorieën zetten me steevast aan het denken van waaruit dan weer een soort nieuwe werkelijkheid ontstaat. Een perceptie die je dan vervolgens weer bewust of onbewust toetst aan de praktijk van alle dag, zoals bijvoorbeeld op het vliegveld van Turijn, waar ik een auto gehuurd had. Een recente ‘code oranje’ over de louche praktijken van autoverhuurbedrijven stond me nog helder op het netvlies. En daar sta je dan, met een flinke dosis wantrouwen aan de balie. Volkomen onterecht bleek vrijwel meteen. Een zeer vriendelijke AVIS-medewerker nam alle tijd om me door het papierwerk te loodsen en meldde en passant ook dat de benzinemeter defect was, maar dat de auto wel was vol getankt. Jaja, schoot er meteen door mee heen. Maar het klopte. Bij het inleveren van de huurauto weer dezelfde vriendelijkheid en een helpende hand met het uitladen van onze bagage. Ondanks mijn eerdere scepsis ben ik nu fan van AVIS. Een positief bedrijf waar medewerkers met oprechte behulpzaamheid en vriendelijkheid proberen om verwachtingen van klanten te overtreffen. Niet omdat het van een manager moet, nee omdat ze het zelf ook écht leuk vinden.

 

Op weg naar een positieve organisatie

En dat vertaalt zich in een positieve ervaring die perfect aansluit op de boodschap van Robert Quinn in zijn recente boek ‘Positieve organisaties. 100 onconventionele manieren om je organisatie echt te transformeren’ (2015). Het boek begint met de paradox ‘overwerkt en onderbenut’. Dat mensen chronisch overwerkt zijn, lijkt een gegeven. Dat veel mensen ook onderbenut worden, blijkt al snel minder aanvaard. Meer dan 50% van het potentieel van medewerkers blijft kennelijk onaangeroerd waardoor geld een primaire drijfveer wordt. Het ontbreekt deze groep aan erkenning, waardoor desinteresse toeneemt. Quinn spreekt zelfs van ‘legioenen van levende doden’. Zo’n angstbeeld past totaal niet bij mij en zeker niet bij mijn vakantiegevoel. Hoog tijd om deze uitputtingscyclus te doorbreken met een tegenovergestelde paradox: ‘volledig betrokken en continu vernieuwend’. Voor veel mensen is dat moeilijk te geloven, maar ongelofelijk wil niet zeggen onmogelijk. Mijn vakantieliteratuur biedt genoeg inspiratie voor zes tips om de transformatie binnen ieder willekeurige, conventionele organisatie in gang te zetten.

 

#1. Tweetalig worden om te bloeien

In Italië ervaar ik altijd weer dat het toch wel verdomd handig is om Italiaans te spreken. In tegenstelling tot mijn vriendin spreek ik geen Italiaans. Het frustreert me maar fascineert tegelijkertijd als ik haar met woorden en gebaren tot mooie gesprekken en zelfs tot serendipiteit zie komen. Vaak leidt dit tot onverwachte dingen terwijl je eigenlijk iets anders voor ogen had. In het werkende leven is dat niet anders. Het is zelfs noodzakelijk om twee talen te beheersen; de conventionele en de positieve, toekomstgerichte. Als je de taal van een conventionele organisatie niet spreekt, kun je in mijn ogen ook niet de taal van de verandering spreken. Dat is nodig om de stap naar een positieve organisatie te kunnen zetten; naar een systeem waarin mensen tot bloei kunnen komen en verwachtingen overtreffen. Dan heb je het over échte ontwikkeling.

 

#2. Zingeving en perspectief creëren

In de dagelijkse praktijk is zingeving blijkbaar niet eenvoudig. ‘Conventionele organisaties worden beschouwd als een geldmachine en de werknemers zijn de tandraderen van het productieproces’, citeert Quinn. Dit resoneert nog even door in mijn grijze hersencellen. Om deze denkwijze te kantelen, is het in de eerste plaats tijd voor een authentiek besef dat werk zin heeft. De financiële beloning volgt vanzelf wel. Zinvol werk is niet per definitie onverenigbaar met winst maken. Herman Toch (Happy Profit, 2014) verwoordt het pakkend: ‘Ga voor winst en wees er trots op. Maar wel vanuit een purpose dat gericht is op het creëren van oplossingen voor een betere wereld’. Liggend op mijn stretcher in de Italiaanse zomerzon mijmer ik nog wat na over onze purpose, ons bestaansrecht en onze oplossing om een betere wereld te creëren. Een mooi perspectief, zeker als het ook nog wat oplevert.

 

#3. Authentieke gesprekken voeren en in contact gaan

Als authentiek communiceren onderdeel is van het leven, zijn mensen eerder geneigd zich met elkaar te verbinden en een collectief welzijn na te jagen. Wanneer ze dat doen, groeit de collectieve intelligentie en begint iedereen te leren, te groeien en beter te presteren. Dan ontstaat een positieve organisatie en krijgen de mensen het gevoel dat het de moeite waard is om nog meer persoonlijk te investeren in de organisatie. Ik zie het voor mijn ogen gebeuren in een supermarkt in Berlikum, waar een aantal dorpsgenoten écht met elkaar in contact is. Ze nemen de tijd voor elkaar, hebben oprechte interesse in elkaar en geven zó authentiek uiting aan hun beste zelf. Zó voedt een gemeenschap van nog geen 2.500 inwoners in een Fries dorpje het collectief welzijn. Daar zouden we best wat meer van kunnen gebruiken om te komen tot een positieve organisatie.

 

#4. Mogelijkheden zien

Veel mensen verlangen naar een betere toekomst. Ze geloven echter niet dat dit mogelijk is. Volgens mij hebben leiders de verantwoordelijkheid om medewerkers hierin mee te nemen en talenten, en prestaties te erkennen en te waarderen. Er gebeurt namelijk pas echt iets als mensen ook oog in oog komen te staan met hun eigen of andermans uitmuntendheid. Dat zien en ervaren, zet iets in gang wat een verhaal alleen nooit teweeg kan brengen. Ik moet denken aan Usain Bolt die zich onsterfelijk maakt met goud op de 100 meter, de 200 meter en 4×100 meter estafette tijdens de Olympische Spelen in Rio. Is dat uitmuntendheid? Is dat waar veel mensen naar verlangen en wat medewerkers nodig hebben? Iemand die hen verbindt met hun eigen uitmuntendheid, zodat ze de mogelijkheden kunnen zien en hun verlangens waarmaken? Ik weet het zeker.

 

#5. Het algemene welzijn omarmen

Een positieve organisatie kan mensen verleiden het collectief belang na te jagen. Als deze aanname werkelijkheid wordt, verandert de organisatie ten positieve. Als mensen eenmaal gefocust zijn op een hoger doel, willen ze zich verenigen, eigen belang ontstijgen en offers brengen voor het geheel. Portugal speelt de EK-finale voetbal tegen Frankrijk en plotseling flitst de verloren halve WK-finale Nederland – Argentinië door mijn hoofd. Wat lukte Louis van Gaal wel wat Hiddink en Blind niet voor elkaar hebben gekregen? Inderdaad, de verleiding van een collectief belang: WIJ worden wereldkampioen!

 

#6. Vertrouwen op het proces dat zich aandient

Loslaten! Wat in de vakantie vaak aardig lukt is voor veel managers in hun dagelijkse rol niet zo eenvoudig. In hun organisatie met een stabiele hiërarchie voeren controle en beheersbaarheid de boventoon. Managers houden de touwtjes strak in handen. Want iedere medewerker snakt toch naar iemand die met regels, procedures, KPI’s, duidelijkheid en structuur biedt? Die behoefte hebben we immers in ons privéleven ook. Of toch niet? Maarten Schellekens zet dit in zijn boek ‘Het zijn maar cijfers’ (2016) in een prikkelend en herkenbaar perspectief. ‘Wat als een vrijgezel een functieomschrijving van zijn toekomstige vrouw maakt en haar in een serie gesprekken vertelt wat zijn verwachtingen zijn. Als ze aan alle eisen voldoet en de juiste dingen zegt, krijgt ze een eenjarig contract met targets. Ze moet minimaal twintig keer per maand lachen en de KPI’s ‘aantal keren eten gekookt’ en ‘aantal keren seks’ worden maandelijks met elkaar geëvalueerd. Hartstikke duidelijk, maar je blijft vermoedelijk nog heel lang vrijgezel’. Hilarisch!

 

Een nieuwe vakantie, een nieuwe stapel boeken!

Vertrouwen op het proces dat zich aandient, de dingen gewoon laten gebeuren. Als ik naar mijn vriendin en kinderen kijk die zich kostelijk vermaken op het achterdek van onze boot aan een steiger in het pittoreske Dokkum, denk ik: ‘Maarten, je hebt ook helemaal gelijk. Als ik geen vertrouwen zou hebben gehad in het gevoel, de verbinding, de ruimte en het vertrouwen, was ik vandaag nog altijd vrijgezel en hier waarschijnlijk helemaal niet geweest.’ Juist dit soort inzichten brengen de zomervakantie tot zo’n waardevol besef. Mijn batterij is weer opgeladen en ik kan er weer voor de volle 100 procent tegenaan in onze missie om zoveel mogelijk organisaties te helpen transformeren in een positieve(re) versie van zichzelf. En na een paar maanden volgt vanzelf weer een nieuwe vakantie, natuurlijk met een nieuwe stapel boeken. Laat maar komen, ik kan niet wachten!

 

Erik Bemelmans | Spreker | Happiness Scout | Vitalizer